OKULARY DLA KIEROWCÓW
Wraz z rozwojem społeczeństwa wzrosła liczba osób korzystających z samochodu jako głównego środka komunikacji, a także liczba czynnych zawodowo kierowców. Nie tylko zawodowym kierowcom stawiane są szczególne wymagania wzrokowe. Wielu z nas wymaga odpowiedniej pomocy wzrokowej, która pomaga polepszyć komfort widzenia i bezpieczeństwo jazdy. Wiele źródeł światła może mieć wpływ na widzenie podczas jazdy. Należy do nich światło słoneczne, światła samochodów oraz odblaski na okularach lub przedniej szybie. Narząd wzroku jest dla każdego jednym z podstawowych narządów zmysłu odbierającym 80% informacji, a jego prawidłowe funkcjonowanie warunkuje komfortowe i bezpieczne wykonywanie codziennych czynności. W ostatnich latach zaobserwowano szybsze starzenie się społeczeństwa oraz potrzebę korekcji wad wzroku nie tylko na odległość dali, ale również odległości pośredniej oraz bliży. W siatkówce oka znajdują się dwa rodzaje komórek odpowiedzialnych za odbiór wrażeń wzrokowych: czopki i pręciki. Czopki odpowiedzialne są głównie za widzenie kolorów w warunkach relatywnie dobrego oświetlenia, czyli za widzenie fotopowe, a ich największa liczba znajduje się w plamce. Pręciki natomiast to komórki, które umożliwiają widzenie w gorszym oświetleniu, ale nie są wyspecjalizowane w rozróżnianiu barw odbieranego obrazu. Choroby oczu związane z uszkodzeniem pręcików objawiają się zaburzeniami widzenia w warunkach słabego oświetlenia i w ciemności. Stan ten nazywany jest potocznie ślepotą zmierzchową. Może ona być jedynym objawem lub jest jednym z wielu przejawów choroby. Bardzo ważna jest ochrona układu wzrokowego przed promieniowaniem UV, które może spowodować zmiany strukturalne i uszkodzenia komórek. UV może być przyczyną poważnych uszkodzeń, w momencie absorpcji promieniowania dochodzi do przekazania całej energii danej tkance. Możliwymi uszkodzeniami są : zwyrodnienie plamki żółtej, skrzydlik, tłuszczyk, zaćma, posłoneczne uszkodzenie rogówki, posłoneczne uszkodzenie plamki żółtej, nowotowory skóry powiek i oczu (np.czerniak naczyniówki). Współcześnie optyka wychodzi naprzeciw tym wymaganiom z rozwiązaniami, które pomagają chronić i wspomagać nasze widzenie również podczas prowadzenia pojazdów. W ciągu ostatnich 50 lat największe innowacje w soczewkach okularowych poprawiły życie milionów użytkowników okularów korekcyjnych. Zrezygnowano z ciężkich mineralnych soczewek, na rzecz lekkich soczewek organicznych w celu zwiększenia komfortu noszenia.
Funkcjami narządu wzroku istotnymi dla kierowcy są: ostrość wzroku, widzenie stereoskopowe, pole widzenia, rozpoznawanie barw i widzenie zmierzchowe oraz wrażliwość na zjawiska olśnienia. Podczas jazdy samochodem konieczne jest skupianie wzroku naprzemiennie na drodze, nawigacji, lusterkach oraz desce rozdzielczej. Niezwykle ważne jest widzenie peryferyjne, które odpowiada postrzeganiu wzrokowemu zapewnionemu przez obszar pozaplamkowy siatkówki. Przy widzeniu peryferyjnym, pacjent nie widzi wyraźnie przedmiotów, ale sytuuje je w przestrzeni, postrzega ich kształty i ruch. Widzenie peryferyjne możliwe jest dzięki bocznym obszarom soczewki okularowej. Ruch jest postrzegany przez całą siatkówkę w sposób prawie jednakowy, stąd zmiana efektów pryzmatycznych w przypadku różnych konstrukcji soczewek musi być łagodna i regularna na całej powierzchni soczewki w celu zapewnienia pacjentowi komfortowego widzenia dynamicznego. Gdy narząd wzroku nie funkcjonuje prawidłowo rozpoznawanie kształtu fiksowanego przedmiotu, obserwacja otaczającego świata, rozróżnianie barw, spostrzeganie ruchu, ocena położenia przedmiotów w przestrzenie i przystosowanie źrenicy do zmiennych warunków oświetlenia może być zaburzona. Niesprzyjająca pogoda, nieprawidłowe warunki oświetlenia, uciążliwe odblaski pogarszają jakość widzenia. Jak wynika z przeglądu literatury optycznej, kierowcy prowadzący w trudnych warunkach najczęściej skarżą się na słaby kontrast i widoczność w warunkach niesprzyjających oraz oślepiające odblaski świateł samochodów jadących z naprzeciwka. Dodatkowo pojawiająca się wraz z wiekiem prezbiopia, narzuca osobom głównie po 40. roku życia odpowiednią korekcję. Aberracje sferyczne spowodowane są dużą średnicą źrenicy, a zgodnie z prawami fizyki światło załamywane jest bardziej na obwodzie rogówki i soczewki wewnątrzgałkowej. Powoduje to powstanie dodatniej aberracji sferycznej, co stanowi dodatkowy czynnik odpowiedzialny za krótkowzroczność zmierzchową. Słabe oświetlenie ogranicza widzenie i koliduje z mechanizmem sprzężenia zwrotnego akomodacji, stąd podejmowany jest wysiłek akomodacyjny mimo chęci zobaczenia wyraźnie przedmiotu położonego daleko. Odpowiednia korekcja, dostosowane do naszych potrzeb powłoki antyrefleksyjne i zabarwienie soczewek poprawiają widoczność w czasie złych warunków na drodze i słabej widoczności, powodując znaczne zwiększenie kontrastu obrazu, przez co pomaga poprawnie oceniać odległość na drodze i zapewnia ochronę przed promieniowaniem UV.
Widoczność każdego detalu na drodze niezależnie od warunków atmosferycznych, takich jak deszcz, mgła czy zmrok - jest niezwykle ważna dla każdego, kto na co dzień prowadzi samochód. Okulary z specjalnym soczewkami dla kierowców umożliwiają lepszą widoczność podczas jazdy w nocy lub w trudnych warunkach atmosferycznych, chronią oczy przed reflektorami nadjeżdżających samochodów i ułatwiają skanowanie otoczenia wewnątrz pojazdu - szybko i często. Takie rozwiązanie stanowi dodatkowe zabezpieczenie dla Twoich codziennych okularów. Dzięki nim, możesz cieszyć się wyższym komfortem użytkowania i większym bezpieczeństwem na drodze. Dobry wzrok odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa podczas jazdy samochodem. Kierowcy muszą ciągle przenosić wzrok między drogą, nawigacją, a lusterkami wstecznym i bocznymi. Niestety, niekorzystne warunki pogodowe lub oświetleniowe często utrudniają widoczność. Soczewki z odpowiednimi filtrami dla kierowców, dostępne zarówno w wersji jednoogniskowej, jak i progresywnej, zmniejszają obciążenie oczu podczas jazdy i poprawiają widzenie. Okulary przeciwsłoneczne z polaryzacją redukują odblaski i zapewniają doskonałą ochronę przed promieniowaniem UV. Chronią oczy kierowcy przed szkodliwym działaniem promieni słonecznych, jednocześnie poprawiając widoczność na drodze. (kliknij! okulary przeciwsłoneczne z polaryzacją) Dzięki nim możesz być pewien, że dotrzesz do celu bezpiecznie i bez stresu, mając lepszą jakość widzenia na drodze. Badania pokazują, że 32% osób mających wadę wzroku nosi okulary przeciwsłoneczne bez korekcji ! Należy zaznaczyć, że przeciwsłoneczne okulary dla kierowcy z polaryzacją będą miały zabarwione szła na stałe. Możliwe kolory barwienia, to szary, brązowy i szaro-zielony. Okulary polaryzujące dla kierowców sprawdzą się również doskonale nie tylko za kierownicą lecz również podczas uprawiania sportów na świeżym powietrzu, polecane są także wędkarzom oraz plażowiczom. Kolejnym rozwiązaniem są okulary fotochromowe do samochodu (szkła Transitions XTRActive), które będą zmieniać swoje zabarwienie zarówno za szybą samochodu pod wpływem światła widzialnego oraz na zewnątrz pod wpływem UV. Uniwersalnym rozwiązaniem, które będzie łączyć wszystkie wyżej wymienione parametry są okulary korekcyjne do jazdy samochodem Odpowiednio dobrana korekcja okularowa pod parametry oczu w połączeniu z filtrami polaryzacyjnymi zmniejszają odblaski podczas jazdy w słońcu, dzięki czemu możemy jeździć bezpieczniej i cieszyć się podróżą. Wielkość naszych źrenic zmienia się w ciągu dnia: im więcej światła, tym mniejsze źrenice i odwrotnie. Konstrukcja standardowych soczewek okularowych nie uwzględnia tych zmian. Ale produkty premium wyróżniają się wśród soczewek, ponieważ w ich udoskonalonej konstrukcji została uwzględniona wielkość źrenicy w trudnych warunkach oświetleniowych. Soczewki gwarantują większy kontrast i lepsze widzenie przy niekorzystnych warunkach pogodowych oraz minimalizują możliwe zniekształcenia na obrzeżach soczewek – co jest szczególnie ważne przy soczewkach progresywnych. Wskutek naturalnych procesów fizjologicznych soczewka oka ludzkiego ulega starzeniu. Nowe warstwy komórek tworzą się na zewnątrz soczewki spychając ku środkowi komórki obumierające. W ten sposób powstaje twarde jądro, a cała soczewka wewnątrzgałkowa traci swoją elastyczność. W wyniku tych procesów zmniejsza się amplituda akomodacji - maksymalna wartość akomodacji jaką dysponuje dana osoba, aby obserwowany obiekt był widziany ostro. Spadek zdolności akomodacyjnej oka, zauważa się po około 40. roku życia. Prezbiopia jest następstwem fizjologicznego procesu stopniowej utraty zdolności akomodacyjnych oka, spowodowanej twardnieniem i zmniejszeniem elastyczności soczewki. Prezbiopia, zwana inaczej starczowzrocznością pojawia się w momencie, kiedy punkt bliski akomodacji cofa się do miejsca, w którym akomodacja niezbędna do czytania lub innej pracy z bliska staje się trudna lub wręcz niemożliwa. Wtedy odległość deski rozdzielczej czy nawigacji okazuje się być rozmytym widzeniem. Soczewki progresywne okazały się na przestrzeni ostatnich lat, że są najbardziej skutecznym środkiem korekcji starczowzroczności. Soczewki progresywne (z ang. Progressive Addition Lens – PAL) - nie mają widocznych segmentów oraz ich moc zmienia się stopniowo wraz z opuszczaniem wzroku w dół soczewki, co umożliwia ostre, komfortowe widzenie we wszystkich wymaganych odległościach. Soczewka progresywna, jest soczewką której moc wzrasta w sposób ciągły między strefą górną przeznaczoną do widzenia dali i dolną jej częścią, wykorzystywaną do widzenia bliży. Soczewki progresywne posiadają asferyczną powierzchnię przednią, która powoduje stopniowy wzrost mocy dodatniej w momencie, kiedy oś widzenia opuszczana jest przez użytkownika wzdłuż tzw. strefy progresji. Soczewki progresywne dzielą się na twarde i miękkie, w zależności od długości strefy progresji i jej wpływu na niepożądany astygmatyzm. Konstrukcja twarda (z ang. hard) posiada krótką strefę progresji ze stosunkowo dużym obszarem do dali i do czytania. Soczewka progresywna w konstrukcji miękkiej (z ang. soft) charakteryzuje się długą strefą progresji ze stosunkowo krótszymi obszarami do dali i bliży wolnymi od astygmatyzmu. W soczewce progresywnej krzywizna wzrasta w sposób ciągły między strefą widzenia dali i bliży, bez widocznego podziału pomiędzy trzema kolejnymi strefami widzenia. Dzięki płynnej zmianie odległości ogniskowej możliwe jest ostre widzenie przedmiotów dalekich i bliskich, a także leżących w odległości pośredniej. Dobór odpowiednich rozwiązań optycznych dla kierowców może przyczynić się do zwiększenia bezpieczeństwa i komfortu jazdy, minimalizując potencjalne zagrożenia związane z widzeniem na drodze. Marka ZEISS wśród soczewek okularowych to marka wiodąca, która dzięki zastosowaniu najbardziej precyzyjnych oraz dokładnych nowoczesnych technologii zapewnia optykę i komfortowe widzenie na najwyższym poziomie. Jako pionier w technologii medycznej, ZEISS pomaga lekarzom na całym świecie w skuteczniejszej diagnozie i leczeniu chorób. ZEISS oferuje chirurgom okulistycznym kompleksowe rozwiązania, w tym systemy i sztuczne soczewki do leczenia zaćmy. W dziedzinie chirurgii refrakcyjnej, firma jest liderem innowacji w dziedzinie minimalnie inwazyjnego leczenia laserowego. Produkty ZEISS ustawiły standardy w dziedzinie diagnostyki okulistycznej, umożliwiając okulistom dokonywanie wiarygodnych diagnoz w codziennej praktyce. Lekarze na całym świecie korzystają z mikroskopów operacyjnych ZEISS do przeprowadzania mikrochirurgicznych procedur. Spektrum obejmuje możliwości wizualizacji w neurochirurgii, otolaryngologii, chirurgii kręgosłupa, a także mikroskopy stomatologiczne i lupy medyczne do stomatologii. Ponadto, ZEISS oferuje system do radioterapii w trakcie operacji. Cyfryzacja otwiera fascynujące możliwości dla medycyny, dziedziny, w której ZEISS już teraz nadaje tempo - techniki obrazowania i systemy zarządzania danymi wspomagane oprogramowaniem umożliwiają efektywne procesy pracy w placówkach medycznych. A produkty w postaci soczewek okularowych, produktów optycznych oraz pielęgnacyjnych uzupełniają rynek optyczny w produkty najwyższej jakości. Będąc chwile w temacie dziedziny optometrii klinicznej pamiętajmy, że problem z widzeniem zmierzchowym, trudności w prowadzeniu auta nocą, trudności z oceną odległości, pojawiające się plamy i mroczki w polu widzenia, widzenie aureoli wokół źródeł światła to mogą być objawy nie tylko wad wzroku, problemów z widzeniem obuocznym, ale również problemów okulistycznych, w tym schorzeń siatkówki. Profesjonalne badanie wzroku jest w stanie nie tylko określić wadę wzroku, dobrać odpowiednie rozwiązanie optyczne lub terapeutyczne, ale również obejmuje pomiary i badania w kierunku występowania dystrofii rogówki, zaburzeń filmu łzowego, jaskry, zaćmy, problemów z plamką żółtą i innych chorób czy dolegliwości wymagających pilnej konsultacji u lekarza okulisty.
Jedną z poważniejszych chorób oczu, dla których charakterystyczne są problemy z widzeniem w ciemności, jest zwyrodnienie barwnikowe siatkówki, czyli retinitis pigmentosa. Termin ten odnosi się do grupy chorób zwyrodnieniowych, w których zniszczeniu ulegają warstwy siatkówki: nabłonek barwnikowy oraz warstwa fotoreceptorów siatkówki - czyli części naszej ,,matrycy'' wewnątrza oka, takiej kliszy dzięki której widzimy. Jeśli klisza jest zepsuta nasze widzenie również... Niestety obecnie choroba odpowiedzialna za najwięcej przypadków ślepoty zmierzchowej, czyli zwyrodnienie barwnikowe siatkówki, nie jest uleczalna, trwają natomiast prace nad terapią genową i metodami leczenia komórkami macierzystymi, co daje nadzieję na skuteczne leczenie w przyszłości. Do tego czasu pacjentom pozostaje optymalny dobór korekcji okularowej, leczenie chorób współistniejących, takich jak zaćma czy obrzęk plamki, oraz – co bardzo ważne – zaopatrzenie się w coraz nowocześniejsze pomoce optyczne dla słabowidzących. Jeśli problem wynika z niedoborów witaminy A, należy stosować jej suplementację. Osoba chorująca na jaskrę może odczuwać ból oka, ból głowy oraz zaburzenia widzenia pod postacią kół tęczowych przy patrzeniu na źródło światła - tzw. efekt „halo” lub zamglone widzenie. U 85% chorych pacjentów jaskra przebiega bez żadnych objawów i podstępnie niszczy wzrok. Jest nazywana „cichą złodziejką widzenia”, gdyż w jaskrze uszkodzenie pola widzenia następuje od obwodu tarczy wzrokowej, co jest dla chorych przez wiele lat niezauważalne, gdyż mózg wypełnia ubytki jasnymi plamami (zobacz post o jaskrze!). Wśród metod diagnostycznych pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego jest jednym z badań, które może wykryć jaskrę. Stąd tak ważne jest, by to proste badanie było wykonywane przez optometrystów podczas badania refrakcji czy doboru soczewek kontaktowych przy pomocy dostępnych w gabinetach optometrycznych tonometrów air-puff czy iCare. Umożliwi to wyodrębnienie osób z podwyższonymi wartościami IOP i skierowanie ich do okulisty w celu przeprowadzenia diagnostyki jaskry. Istotnym elementem badań diagnostycznych jest prawidłowa ocena i analiza dna oka. Zniekształcenia obrazu (pomniejszenie lub powiększenie widzianego obrazu) mogą być objawem związanym z zwyrodnieniem plamki żółtej - tzw. AMD. Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (ang. age-related macular degeneration) jest najczęstszą przyczyną nieodwracalnego uszkodzenia widzenia w krajach wysoko rozwiniętych w populacji osób powyżej 65 roku życia. AMD to nabyta, przewlekła, postępująca choroba plamki żółtej. O AMD mówimy, gdy plamka żółta, czyli centralna część siatkówki, przestaje właściwie funkcjonować. Plamka żółta siatkówki odpowiedzialna jest za ostrość widzenia i rozpoznawanie barw (post o AMD - kliknij!). Zwiększona czułość na jasne światło, wyblakłe postrzeganie kolorów i kontrastu, zniekształcone lub podwójne widzenie przedmiotów to mogą być objawy zaćmy. (post o zaćmie! klik). Zaćma to choroba odwracalna, a leczenie operacyjne jest jedyną skuteczną metodą terapii. Zaćma (łac. Cataract) jest postępująca, degeneracyjną chorobą oczu, objawiającą się mętniejącą soczewką wewnątrzgałkową, obniżeniem jej przezierności i utratą ostrości widzenia, co może prowadzić do całkowitej utraty wzroku , a do odzyskania wzroku niezbędne jest chirurgiczne usunięcie soczewki i wszczepienie sztucznej (IOL). Nieleczona zaćma może prowadzić nawet do całkowitej utraty widzenia. Kiedyś panował pogląd, że zaćma musi ,,dojrzeć'' - czyli musi dojść do całkowitego zmętnienia soczewki, aby można było ją usunąć. Teraz zabiegi robi się w każdym stadium rozwoju zaćmy, najlepiej na samym początku, gdy tylko zauważamy, że zaćma zaczyna przeszkadzać w codziennym funkcjonowaniu. Podsumowując, zaburzenia widzenia po zmroku powinny skłonić pacjentów do wizyty u lekarza okulisty i poddania się szczegółowemu badaniu, które najczęściej obejmuje nie tylko standardową ocenę narządu wzroku, ale i wiele badań dodatkowych, takich jak ocena pola widzenia, badanie elektrofizjologiczne czy optyczna koherentna tomografia siatkówki.
Aleksandra Kuczyńska
Optometrysta
NO 21213